Tuyển tập Đệ Tử Quy Con Đường Đạt Đến Nhân Sinh Hạnh Phúc - Thầy Thái Lễ Húc Giảng
Tập 12: Bản thân ăn uống lành mạnh như thế nào để cha mẹ không lo lắng?
Lựa chọn bạn và tránh tạo nên những thói quen xấu như thế nào?
Thân sở hiếu, lực vi cụ (Cha mẹ thích, dốc lòng làm) – tiếp theo
Chúng ta vừa nói đến Thái Thuận đi hái quả dâu. Vì biết mẹ thích ăn quả ngọt cho nên ông dùng một giỏ để đựng quả ngọt, còn mình thì ăn quả chua. Lòng hiếu thảo này đã cảm động toán cướp. Chúng liền thả cho ông về, không những thả cho ông về, chúng còn mang lương thực trong sơn trại của chúng ra tặng cho ông.
Quý vị thân mến! Nếu như các vị là Thái Thuận thì có nhận hay không? “Không nên nhận!”. Người ta thành tâm, thành ý như vậy phải làm sao bây giờ? Chúng nói: “Làm ơn đi, mang về hiếu kính với mẹ đi!”. Vậy có lấy hay không? “Lấy!” (người nghe bên dưới nói). Các vị sao đã nhanh chóng thay đổi ý kiến vậy? Có lấy hay không? “Lấy!”. Thái Thuận nghe lời của các vị mang đồ đó về nhà. Vừa mang về đến nhà, còn chưa kịp ngồi xuống thì đột nhiên Quan Phủ từ đâu kéo đến nói: “Sao gạo của Trương Tam lại có ở trong nhà của ngươi? Sao đồ ăn của Lý Tứ lại ở trong nhà ngươi? Nào quân đâu! Hãy bắt hắn lại!”. Lúc đó phải làm sao? Lúc này dù có trăm cái miệng cũng không cãi lại được.
Cho nên Khổng Phu Tử mới nói: “Quân tử hữu cửu tứ”. “Cửu tứ” có nghĩa là khi các vị gặp phải những tình huống như vậy thì phải suy xét lại mình. Làm thế nào để kiểm điểm lại bản thân mình? Có một câu nói: “Kiến đắc tư nghĩa”. Khi chúng ta có được bất cứ đồ vật gì, đầu tiên phải suy xét xem nguồn gốc đồ vật đó có trong sạch không, có bình thường không. Những đồ vật trong sơn trại do cướp giật mà có, cho nên lúc này tuyệt đối không được nhận.
Nghe xong câu chuyện của Thái Thuận, các vị có ấn tượng sâu sắc không? Cho nên khi kể chuyện, chúng ta phải chú ý đến một điểm vô cùng quan trọng là phải đem được đạo lý ở trong đó để giảng giải cho bọn trẻ nghe. Như vậy chúng ta mới có thể kết hợp hài hòa giữa câu chuyện và đạo lý. Nếu như các vị chỉ kể sự việc, khi kể xong con cái các vị sẽ nói: “Câu chuyện này con nghe rồi!”. Còn như các vị chỉ nói toàn đạo lý, bọn trẻ nghe chưa đầy năm phút thì đã nói: “Mẹ ơi! Con buồn ngủ quá!”. Cho nên đạo lý và sự việc phải kết hợp cho tốt thì người nghe mới gặt hái được nhiều kết quả. Cho dù các vị là thầy giáo hay phụ huynh thì cũng đều có thể vận dụng một số đạo lý, một số nhắc nhở và gợi ý trong câu chuyện này.
Khi tôi kể cho bọn trẻ nghe xong câu chuyện này thì thường nói: “Các em thấy những người con hiếu thảo ngày xưa ý nghĩ đầu tiên đều nghĩ cho cha mẹ. Vậy còn các em? Các em có biết mẹ mình thích ăn gì không?”. Khi tôi hỏi như vậy, bọn trẻ phải suy nghĩ đến nửa ngày. Có đứa còn có chút lương tâm thì nhớ ra, còn có rất nhiều đứa nghĩ mãi cũng không ra. Thấy bọn trẻ trong tình thế lúng túng như vậy, tôi liền hỏi tiếp: “Vậy mẹ các em có biết các em thích ăn gì không?”. Chúng lập tức lộ ra nụ cười tươi rói: “Đương nhiên là biết ạ!”. Chúng còn có thể kể ra mấy thứ. Tôi liền nói với chúng: “Các em thấy không? Mẹ đều biết các em thích ăn món gì, nhưng các em lại không biết mẹ thích ăn gì. Như vậy có công bằng không? Các em thử nghĩ xem, mẹ yêu quý các em là vậy, vậy mà các em lại không biết yêu quý mẹ. Cho nên hôm nay về nhà chúng ta phải tìm hiểu xem mẹ thích ăn món gì. Như vậy các em mới có thể hoàn thành câu “thân sở hiếu, lực vi cụ” (Cha mẹ thích, dốc lòng làm). Sau này khi đi mua đồ ăn, chúng ta không được mua những món mình thích ăn trước, mà phải noi theo tấm gương Thánh Hiền là: “Vật tự bạo, vật tự khí. Thành dữ hiền, khả thuần trí” (Chớ tự chê, đừng tự bỏ. Thánh và Hiền, dần làm được). Chúng ta lấy họ là tấm gương, mua những món mẹ thích ăn trước, mua những món cha thích ăn trước.”
Thật ra cha mẹ rất quan tâm đến tình trạng sức khỏe của chúng ta. Một người khỏe mạnh thì thân tâm phải điều hòa. Chúng ta có câu: “Họa từ miệng xuất, bệnh từ khẩu nhập”. Cho nên khi ăn uống phải thật chú ý, nếu không hiện nay có rất nhiều bệnh do văn minh mà phát sinh.
Thân sở ố, cẩn vi khứ (Cha mẹ ghét, cẩn thận bỏ)
Cha mẹ không mong muốn chúng ta có thói quen xấu thì chúng ta phải nhanh chóng bỏ nó đi. Hoặc các vị kết bạn với một số bạn bè làm cho cha mẹ phải hàng ngày lo lắng. Vậy thì các vị nên có sự chọn lựa, bởi vì bạn bè có ảnh hưởng rất lớn đối với chúng ta. Các vị có lo sợ sau này con cái các vị sẽ kết bạn với những người bạn không tốt không? Có lo lắng không? Lo lắng liệu có ích lợi gì không? Vậy thì các vị phải nâng cao năng lực phán đoán của con cái thì chúng mới biết thân thiện gần gũi với người tốt, và mới biết tránh xa những người bạn không tốt. Đó gọi là: “Kính trọng nhưng không dám gần gũi”. Một khi chúng biết “Kính trọng nhưng không dám gần gũi” thì chúng cũng biết được rằng chúng phải làm tốt bản thân mình thì mới cảm động được những người bạn này.
Làm sao để cho con cái biết chọn lựa bạn bè? Thực ra chúng ta cũng đã học nhìn ở đâu để biết được một người có đạo đức. Hiếu đạo. Cho nên một người có đáng kết giao hay không, chúng ta chỉ cần phán đoán họ đã thực hiện được bao nhiêu điều trong “Đệ Tử Quy”. Cho nên tôi nói với rất nhiều người rằng “Đệ Tử Quy” là “kính chiếu yêu”. Các vị chọn bạn hay chọn vợ, chọn chồng, chỉ cần chiếu một cái là biết ngay người đó có được hay không. Cho nên “Đệ Tử Quy” là “kính chiếu yêu”. “Đệ Tử Quy” cũng là kính hiển Thánh. Các vị cũng có thể thấy được những người bạn này làm được rất nhiều và các vị phải kết giao suốt cuộc đời với những người bạn này.
Chúng ta lấy vấn đề “thói quen” để đàm luận. Có một câu chuyện, có ba tội phạm đồng thời bị tống giam tại một trại giam. Trưởng trại giam ở đó rất nhân từ. Thấy ba tên tội phạm tuy đã phạm tội nhưng ông vẫn dùng phương pháp “tứ nhiếp” để đối xử với họ, đó là thường xuyên biếu quà cho họ. Cho nên ông nói với họ: “Ba người các vị bị giam ba năm, vậy các vị có nguyện vọng gì? Nếu tôi làm được thì sẽ giúp các vị”. Người tù thứ nhất là người Mỹ, anh ta không cần nghĩ ngợi liền bảo ông cho anh ta một bao thuốc lá. Trưởng trại giam nói: “Tốt thôi! Không vấn đề gì!”. Sau đó ông lấy bao thuốc lá đưa cho anh ta rồi giam anh ta lại. Người thứ hai là người Ý. Người Ý cho ta ấn tượng gì? Các vị không ai biết về người Ý sao? Người Ý rất có nghệ thuật, rất lãng mạn có đúng không? Nói vậy cho dễ nghe thôi, còn theo ngôn ngữ của chúng ta thì gọi là “háo sắc”. Anh ta suy nghĩ một hồi rồi nói: “Tôi cần một người phụ nữ”. Trưởng trại giam nói: “Được! Cái đó tôi có thể đáp ứng được”. Thế là trưởng trại giam lại giam anh ta lại. Người thứ ba là một người Do Thái. Người Do Thái rất biết cách làm ăn buôn bán. Anh ta nói: “Cuộc đời tôi đã bị vấp ngã rồi, nên tôi phải ghi nhớ lấy bài học này. Cho nên ngài có thể cho tôi một cái điện thoại để tôi có thể liên lạc được với bên ngoài”. Trưởng trại giam cũng nói: “Được! Không thành vấn đề!”. Thế là ông đưa cho anh ta một cái điện thoại.
Ba năm sau, khi mở cửa nhà giam cho ba người tội phạm. Khi vừa mở cửa cho người Mỹ thứ nhất, anh ta liền xông ra hỏi: “Diêm đâu? Diêm đâu? Diêm của tôi đâu?”. Trong ba năm qua anh ta nghĩ gì vậy? Hàng ngày đều ở đó mà phát run lên: “Tại sao lại quên không đòi diêm?”. Thời gian ba năm của anh ta bị lãng phí ở đâu? Lãng phí vào cái thói quen xấu của anh ta.
Nếu như một người tạo thành thói quen xấu thì anh ta không thể làm chủ được cuộc đời này của mình, đều sẽ bị cái thói quen xấu đó dẫn dắt. Những người như vậy rất nhiều. Vậy làm thế nào để cho cả một cuộc đời của một con người không bị thói quen xấu dẫn dắt? Phải dạy dỗ cẩn thận từ khi còn nhỏ! Từ nhỏ đã có chí hướng thì người đó sẽ không bị các trò vui làm mất chí hướng.
Người Mỹ này có thói quen xấu là hút thuốc, khi không hút thuốc thì cảm thấy khó chịu. Chúng ta không nên cười người Mỹ này. Thật ra chúng ta cũng có thể có những thói quen xấu, nếu hàng ngày không thực hiện thì cũng rất đau khổ. Đó là việc gì vậy? Ví dụ như xem phim dài tập, mỗi lần xem xong một tập thì chúng ta lại nói: “Sao diễn xuất chán vậy! Thật là lung tung!”, nhưng ngày hôm sau vẫn ngoan ngoãn ngồi đó mà xem cuộc đời của người khác. Hàng ngày chúng ta lãng phí biết bao nhiêu thời gian như vậy nhưng không giúp được gì cho cuộc sống của chính mình. Và cứ thế ngày lại qua ngày, những việc cần làm trong cuộc sống thì lại không làm, đến khi muốn làm thì có thể là đã hết cơ hội.
Cho nên Khổng Phu Tử đứng trên bờ sông có nói một câu: “Thệ giả như tư phu, bất xả trú dạ”. Khổng Phu Tử chỉ nhìn dòng nước thì liền nghĩ ra rằng thời gian trôi đi như dòng nước, trôi đi rồi không trở lại. Bởi vậy chúng ta không nên để cho cuộc đời mình lãng phí vào những chuyện vô bổ như trên.
Chúng ta vừa nói đến, thói quen xấu hút thuốc là không tốt. Còn thói quen xấu của người thứ hai là sắc, háo sắc. Tôi đã từng giảng cho học sinh trung học, tôi nói: “Háo sắc là một thói quen rất xấu. Các em có thể hiểu được không?”. Chúng nói: “Có thể! Bởi vì trên chữ “sắc” có con dao”. Chữ tượng hình của Trung Quốc đáng sợ thật! Trên chữ “sắc” có con dao. Con dao này có ý nghĩa gì vậy? Đó là nó có thể hủy hoại cả một đời của các vị, hủy hoại hạnh phúc của một gia đình, và có thể hủy hoại sự hưng thịnh của một quốc gia. Có hay không? Các vị hãy coi đời nhà Đường. Đường Huyền Tông khi chưa gặp Dương Quí Phi thì ông là “Khai nguyên chi trị”, rất tận tâm, tận lực cai trị đất nước. Sau khi gặp Dương Quí Phi thì ông trở thành “An Sử chi loạn”.
Cho nên, sự suy bại của đời Đường ai là người chịu trách nhiệm lớn nhất? Các vị nam giới đều bảo tại Dương Quí Phi. Các vị nữ giới lại nói là Đường Huyền Tông. Nhưng chân lý chỉ có một, đó là: “Sắc bất mê nhân, nhân tự mê”. Cho nên căn bản vẫn tại Đường Huyền Tông. Có phải không? Nếu như Dương Quí Phi xuất hiện vào đời Đường Thái Tông thì cũng không có tác dụng gì, bởi vì ông luôn luôn lấy giang sơn, xã tắc làm trọng. Cho nên cuộc đời có rất nhiều vấn đề, chúng ta không thể đùn đẩy trách nhiệm mà phải tự kiểm điểm lại mình. Đây mới là nguyên nhân chân chính.
Người Ý này háo sắc, khi cửa nhà giam được mở ra, anh ta còn chưa đi ra thì mọi người đã nghe được tiếng trẻ con. Có rất nhiều em học sinh trung học nghe xong đều phì cười. Tôi liền hỏi các em: “Người Ý thê thảm hay người Mỹ thê thảm hơn?”. “Đều thê thảm!”. Có một em nói: “Người Ý thê thảm hơn”. Câu nói này là của một em nữ sinh. Em đó nói: “Bởi khi ra tù anh ta không chỉ phải chăm lo cho cuộc sống của mình mà còn phải chăm sóc cho rất nhiều đứa trẻ”. Vậy xin hỏi: Anh ta có chăm lo được hết không? Tôi tin rằng các vị đã có câu trả lời, bởi vì anh ta chỉ có ham muốn dục vọng, anh ta sẽ không có tinh thần trách nhiệm.
Thông qua câu truyện này tôi nói với các em học sinh rằng khi tìm đối tượng thì phải tìm đối tượng có ý thức trách nhiệm. Tôi liền tìm một em học sinh bình thường quét dọn lớp không cẩn thận, thường không làm bài tập ở nhà. Tôi liền gọi em đó đứng lên: “Em đứng dậy! Em không nên kết hôn!”. Em đó sợ quá không biết tôi nói cái gì. Tôi nói: “Ngay đến bản thân mình em còn không chăm lo được, không thể chăm sóc được mình thì em không có tư cách kết hôn. Kết hôn rồi em sẽ làm hại đến đời con cái của em. Cho nên không chăm lo được cho mình thì đừng nên kết hôn”. Cậu học sinh này ghi nhớ được trong bao lâu? Nhưng tôi mắng cậu ta như vậy thật ra là muốn để cả lớp nghe. Những em học sinh nữ sẽ để lại ấn tượng gì? Tìm đối tượng phải tìm người có ý thức trách nhiệm, như vậy mới đáng tin cậy. Những em học sinh nam khác cũng tự xét lại mình xem mình có ý thức trách nhiệm không. Cho nên những mũi tiêm phòng phải nên tiêm sớm. Đừng để đến khi chúng mở cờ trong bụng rồi mới phòng chống thì đã quá muộn. Cho nên cái thói quen xấu của người thứ hai này chúng ta phải trị tận gốc.
